Middelstum (Gronings: Middelsom) is een plaats in de gemeente Loppersum in de provincie Groningen in Nederland.

Het is ook de naam van de voormalige gemeente, waar Middelstum de hoofdplaats was. Deze gemeente is in 1990 opgegaan in de gemeenten Loppersum en Hefshuizen, het latere Eemsmond.

In het dorp zijn de borgplaatsen van de voormalige borgen Mentheda en Asinga grotendeels onbebouwd gebleven. Het dorp heeft dan ook een beschermd dorpsgezicht. De grote, 15e-eeuwse Sint-Hippolytuskerk domineert het dorp. In het dorp is een klein museum, de autentiek ingerichte Bakkerij Mendels, grotendeels stammend uit de 17e eeuw.
Het dorp ligt aan het Boterdiep.
Even ten noorden van het dorp is de onderbouw van de verdedigingtoren van de borg Ewsum nog aanwezig. De familie Van Ewsum bewoonde later de borg Nienoord bij Leek.
Op 8 augustus 2006 vond er een aardbeving plaats met als kracht 3.5 op de Schaal van Richter als gevolg op de bodemdaling door aardgaswinning. Dit was de zwaarste aardbeving tot dat moment in de noordelijke provincies.