Nieuwe Statenzijl is ontstaan toen tussen 1862 en 1864 de Reiderwolderpolder werd ingedijkt. Deze maakt deel uit van het verdedingingsplan dat in 1955 werd opgezet om Nederland tegen het water te verdedigen, tevens dient deze sluis voor het regelen van de waterstand in de polder. Bij Nieuwe Statenzijl bevindt zich de vogelkijkhut de Kiekkaaste, Deze bevindt zich een eind de kwelders in en biedt uitzicht over het kwelder-, slikken en wadgebied van de Dollard. Het Marcelluspad er naar toe kan bij zeer hoge waterstand onbegaanbaar zijn. Nieuwe Statenzijl ligt op 500 meter afstand van de grens met Duitsland. Vanaf de dijk kun je kijken tot aan de havens van Emden en Delfzijl. Nieuwe Statenzijl ligt ongeveer 15 kilometer bij Winschoten vandaan. De zanger Ede Staal heeft een tijd gewoond in Nieuwe Statenzijl. De tekst van het lied dat hij over het gehucht schreef is op een plaket bij de sluis aangebracht.