Oosterwijtwerd is gebouwd op een wierde. De naam wijtwerd komt van widu wat hout betekent, en waarschijnlijk wijst op wilgen. Het voorvoegsel Ooster is later toegevoegd om het dorp te onderscheiden van Westerwijtwerd. Een deel van de wierde is rond 1900 afgegraven. Dat deel wordt aangeduid als de lege wier.
Op de wierde staat een kerkje uit de twaalfde eeuw, een van de eerste kerken in de provincie Groningen die geheel gebouwd werd van baksteen. Oorspronkelijk was het kerkje gewijd aan Maria. Het is tegenwoordig eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken.
Bij het dorp heeft een borg gestaan. Deze borg, de Ripperdaborg, werd in 1411 gebouwd door Focko Ukena, en kwam later in het bezit van de familie Ripperda. De borg is in 1745 afgebroken. Het voormalige borgterrein is nog terug te vinden.
Oosterwijtwerd heeft samen met Leermens en Eenum een basisschool, welke staat bij de Dieftil over de Eenumermaar. Voor overige voorzieningen zijn de inwoners aangewezen op Appingedam of Loppersum.