Ulsda
is een gehucht in de gemeente Reiderland in de provincie Groningen
(Nederland). Het ligt tussen de spoorlijn Groningen - Nieuweschans
en de autoweg A7. Direct aan de andere kant van de A7 ligt
Klein Ulsda dat echter niet in Reiderland ligt, maar in de
gemeente Bellingwedde.
Ulsda
ligt op een zandafzetting in het kleigebied van het Oldambt.
Door die ondergrond bleef het ook tijdens de grootste uitbreiding
van de Dollard droog, het was in die tijden, de periode
1450 tot 1600 een eiland in de Dollard.
Volgens de overlevering heeft op het eiland ook een klooster
gestaan. Dit berust echter op een misverstand. De stenen
van dit vermeende klooster zouden zijn gebruikt zijn bij
de bouw van de kerk van Beerta, maar deze stenen waren
echter
afkomstig van de kerk van Ulsda, die in 1462 werd afgebroken.
Ulsda was ook de zetel van een steenhuis, waarvan men in
de negentiende eeuw de resten had gevonden tussen Ulsda
en de Bult. In
het waterstaatsverdrag met het jaartal 1420 wordt Wyawert
Hayens genoemd als hoofdeling in Ulsda. Waarschijnlijk
is hij dezelfde als Liwert Hayens in het verdrag met het
jaartal 1391, die dan als zetel 'Berda' Beerta heeft. Het
steenhuis in Beerta ofwel het steenhuis in Ulsda heeft
Exterhuis of Oud-Exterhuis geheten. Er is nl. een relatie
tussen beide steenhuizen en de Eexter hoofdelingenfamilie
Tiddinga. Voordat de Huninga's in Beerta kwamen was hun
steenhuis bewoond door Tiddinga. 'Exterhuis' wordt veelal
genoemd onder de verdronken dorpen in de Dollard, maar
ook dit berust waarschijnlijk op een misverstand.
|
|
Ulsda is samen met Wedde, Vlagtwedde, Onstwedde, Winschoten en Bunde één
van de oudste nederzettingen in het gebied. De oudst bekende schrijfvorm van
Ulsda is 'Olswida', dat gezien de suffix -wida ouder is dan de toponymen met
suffices -lee/-loo en -wolda.
|