Spaarndam is een dorp aan het Spaarne, gedeeltelijk behorend
tot de gemeente Haarlem en gedeeltelijk tot de gemeente Haarlemmerliede
en Spaarnwoude, in de provincie Noord-Holland. De grens ligt bij de Grote
Sluis.
Spaarndam
ontstond rond een dam bij de monding van het Spaarne in het IJ,
die Graaf Floris V van Holland hier in 1285 liet aanleggen. Het
plaatsje
leefde van de tol bij deze dam, en vooral ook van de visserij. Van
1812 tot 1927 was Spaarndam een gemeente. Tegenwoordig is Spaarndam
een forensenplaatsje
met enig toerisme. Er bevindt zich nog een palingrokerij. Spaarndam-Oost
heeft de meeste inwoners.
Het gedeelte op de linkeroever van het Spaarne (Spaarndam-West) is het
oudste: hier bevindt zich een schilderachtig haventje, waar overigens
geen schepen meer komen. Aan een pleintje onder de IJdijk staat de hervormde
Oude Kerk, herbouwd in 1627 na een hevige storm. Naast de kerk bevindt
zich een ouderwets kerkhofje. Aan deze kant van de dijk lopen smalle
wandelpaadjes langs de huizen. Spaarndam was een van de eerste beschermde
dorpsgezichten in Nederland.
De
Westkolk.Even buiten het dorp bevinden zich twee forten, die deel
uitmaken van de Stelling van Amsterdam: het Fort Benoorden Spaarndam
en het Fort Bezuiden Spaarndam.
De voortdurende strijd tegen het water wordt gesymboliseerd door het
beeldje van Hansje Brinker op de IJdijk. Hansje was een figuur uit een
Amerikaans boek, die het land behoedde voor overstroming door zijn vinger
in een gat in de dijk te steken. Het beeldje is door de plaatselijke
VVV geplaatst. Hansje heeft ook in Harlingen een beeldje.
