Spaarndam ontstond rond een dam bij de monding van het Spaarne in
het IJ, die Graaf Floris V van Holland hier in 1285 liet aanleggen.
Het plaatsje leefde van de tol bij deze dam, en vooral ook van de visserij.
Van 1812 tot 1927 was Spaarndam een gemeente. Tegenwoordig is Spaarndam
een forensenplaatsje met enig toerisme. Er bevindt zich nog een palingrokerij.
Spaarndam-Oost heeft de meeste inwoners.
Het gedeelte op de linkeroever van het Spaarne (Spaarndam-West) is
het oudste: hier bevindt zich een schilderachtig haventje, waar overigens
geen schepen meer komen. Aan een pleintje onder de IJdijk staat de
hervormde Oude Kerk, herbouwd in 1627 na een hevige storm. Naast de
kerk bevindt zich een ouderwets kerkhofje. Aan deze kant van de dijk
lopen smalle wandelpaadjes langs de huizen. Spaarndam was een van de
eerste beschermde dorpsgezichten in Nederland.
