Houten is een plaats en forensengemeente in de Nederlandse provincie Utrecht, ten zuidoosten van de stad Utrecht, tussen rijkswegen A12, A27 en de rivier de Lek.
Ten westen van de huidige bebouwde kom staat Kasteel Heemstede, gebouwd rond 1645. In 1987 werd het door een brand zwaar beschadigd. Zo'n vijftien jaar later werd het gerestaureerd.
Jaarlijks scoort Houten hoog in de landelijke wedstrijd voor de titel van fietsvriendelijkste gemeente. In oktober 2008 is Houten Fietsstad 2008 geworden, een prijs die uitgereikt wordt door de Fietsersbond. Ook de rest van de wereld is het fietsconcept van Houten aan het ontdekken: van over de hele wereld bezoeken delegaties Houten met als insteek (delen van) het fietsconcept van Houten over te nemen.